Ana sayfa Bilim Kara Deliklere Dair 5 Temel Bilgi

Kara Deliklere Dair 5 Temel Bilgi

527
0

Kara deliklerin her galaksinin merkezinde olduğu düşünülüyor. 10 Nisan 2019’da Messier 87 adlı galaksinin merkezindeki devasa kara deliğin fotoğrafı yayınlandı.

Bizim galaksimiz olan Samanyolu Galaksisi’nin kara deliğin henüz fotoğraflanmamış olmasının sebebi ise şu: Dışarı çıktığınızı düşünün, evinizden uzaklaştınız, sahile indiniz. Eviniz diğer binaların arkasında kaldı. Bu durumda etrafınızda bulunan herhangi bir gökdelenin en üst katını daha kolay görürsünüz. Ama evinizin olduğu yöne baktığınızda araya giren birçok binadan dolayı görmeniz zorlaşır.

Bu dediklerim Messier 87 ve Samanyolu Galaksisi içinde geçerli. Messier 87’nin merkezindeki kara delik adeta bir gökdelenin tepesi gibi bize bakıyor. Ama galaksimiz Samanyolu’nun merkeziyle aramızda birçok yıldız, ışık ve gaz bulutu bulunduğu için; fotoğraflamak daha zor.

Kara deliğin tanımına gelelim. Kara delikler süpernovalardan sonra yani yıldızlar enerjisini bitirdikten sonraki aşırı güçlü patlamaların sonucunda oluşur. Yıldız normale göre küçükse nötron yıldızı oluşur ama konumuz kara delikler.

1Hacmine oranla kütlesi o kadar fazladır ki, uzay-zaman düzlemini ciddi derecede bozar. Gezegenimiz Dünya bile uzay-zaman düzleminde bozulmalara sebep olur, ama hacim-kütle oranımız kara delikler kadar olmadığı için ciddi bir sorun teşkil etmez. Örnek olarak bir astronot dünyadan ayrılmadan önce 2 tane kronometre kurup; birini dünyada bırakıp, diğeriyle uzaya gidip geldiğinde ikisindeki süre birbiriyle uyuşmaz.

2Aslında kara delikleri göremeyiz, gördüğümüz şeyin adı olay ufkudur. Kara deliğin çekim kuvveti o kadar fazladır ki, ışık bile kaçamaz.

3Kara delikler düşünüldüğü gibi devasa vakum makineleri değildir. Yeterince uzağında kalırsanız, tamamen zararsızlardır.

4Kara deliğe yaklaştıkça spagettileşme denilen olay gerçekleşir. Yaklaştıkça çekim kuvveti daha da artacağı için aynı spagetti gibi uzama ve daralma gerçekleşir.

5Kara delikler uzay-zamanı ciddi derecede bozar demiştim. Kara deliğe düşmeye başladığınızda veya yaklaştığınızda, zaman sizin için çok yavaş akar. Mesela kara deliğe yaklaştınız ve olay ufkundan kurtulmayı bir şekilde başardınız, sizin için geçen süre 1-2 saat olsa bile olay ufkunun dışında yüzlerce yıl geçmiş olabilir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here