Ana sayfa Edebiyat Stefan Zweig’ın ”Satranç” Adlı Eserinde Karakterlerin Gerçeklikle Olan Bağlantısı

Stefan Zweig’ın ”Satranç” Adlı Eserinde Karakterlerin Gerçeklikle Olan Bağlantısı

841
2

Savaş sonrası yazılan eserlerin büyük kısmı, savaşın da etkisiyle birlikte sürgünde yaşanan olayları, hikayeleri içermektedir. Nazi Almanya’sı döneminde, etnik ve politik sebeplerle yurt dışında yaşamaya zorlanmış olan yazarlar tarafından oluşturulmuştur. Sürgün olan yazarımız Stefan Zweig 1938-1941 tarihleri arasında Brezilya’da yazdığı Satranç adlı eser onun son eseri olmuştur. Nazi Almanya’sı döneminde sürgün edilen Zweig Alman Edebiyat dünyasında oldukça önemli role sahiptir. II. Dünya savaşında Yahudi olmasından dolayı eserleri yakılmış, evi Gestapolar tarafından basılmış ve daha birçok zorluklar çekerek ülkesini terk etmek zorunda kalmıştır. Zamanla tüm bu yaşananlar onu intihara sürüklemiştir ve genellikle eserleri kendi psikolojisinin izlerini taşımaktadır. Satranç adlı hikayesinde, savaş döneminde yaşanan zorluklara karşı hayatta kalma mücadelesini anlatmaktadır. Eseri, kendisiyle de özleştirdiği diyebileceğimiz Dr. B. adlı kahramanın Naziler tarafından tutuklanmasını, daha sonra satranç şampiyonu olan diğer bir karakterle yaptığı mücadeleyi içermektedir. Eserdeki gerçeklik karakterlerle birlikte ele alındığı da gözlemlenebilir.

1. Mirko Czentovic

Mirko Czentovic eserde dünyaca ünlü bir satranç şampiyonudur. Çok hızlı yükselmiştir ve bu yükselmenin ipuçlarını kimse bilmemektedir.

2. Dr. B.

Saray çevresine ve dini kurumlara karşı yakınlığı ile doğrudan Hitlerin hedefi haline gelen Dr. B. acımasız politikanın mağduru olmuştur.  Toplama kampı yerine Gestapo’nun karargahı olan Metropole götürülür. Burada ona hücre hapsi verilir, fiziki ve psikolojik şiddet fazlasıyla yapılır.

3. Diğer Karakterler ve Karakterler Arası Karşılaştırma

Kitaptaki diğer karakterler McConner adlı İskoç bir yol mühendisidir. Satrancı sadece para için oynamaktadır. Bir diğer karakter ise anlatıcıdır ve satrancı eğlence için oynamaktadır. Diğer taraftan görüldüğü üzere Dr. B. ve Czentovic çok farklı birbirine zıt olan iki karakterdir. Bu karakterlerle yazarın hayatı arasında paralellik vardır da diyebiliriz. Satranç adlı hikayede Dr. B de zeki, kültürlü, bilgili olarak tanımlanmıştı. Gördüğümüz gibi Zweig ve Dr. B. arasında bir benzerlik mevcuttur. Belki de Zweig kendisini Dr. B. olarak kaleme almış, okuyucusuna öyle aktarmak istemiştir. Yaşamış olduğu acıları okuyucusuyla Dr. B. karakterinde paylaşmak istemiş de olabilir. Yine aynı şekilde Zweig ve Dr. B. Hitler faşizmi yüzünden vatanını terk etmek zorunda kalmıştır. İşkenceye maruz kalmışlar, özgürlükleri sınırlandırılmıştır. Aslında Dr. B.’nin yenilgisi Zweig’ın yenilgisidir. Dr. B. satranç oyununda pes edip orayı terk eder. Zweig da hayata bu zulme, işkenceye daha fazla dayanamadığı için pes edip intihara sürekler kendisini. Czentovic ile ilgili olarak kitapta resminin sabun reklamlarında kullanılması dikkat çekmektedir. Çünkü o dönemde Hitler’in Yahudileri öldürerek sabuna dönüştürdüğü söylentileri etkindir. Bu açıdan düşünüldüğünde Mirko ile Hitler bağlantılıdır da diyebiliriz. Kitapta Mirko’nun egolu ve burnu havada bir karakter olarak tanımlanması ile yazarın bu karakteri Hitler’in karakteristik özellikleriyle bağdaştırdığını da söyleyebiliriz.

4. Sonuç

Satranç isimli eser aslında Zweig’ın hayatını bizlere anlatmaktadır. Dr. B. adlı karakter de sürgüne mahkum olmuştur, hücre hapsine kapatılıp işkence görmüştür. Okuyucu karakterlerde Stefan Zweig’ı kesinlikle görebilir, hissedebilir. Hikaye gerçeklikle bağlantılı olarak okuyucuyu etkilemektedir. Yazarın Satranç adlı oyunu eserinde ele almasında ki amaç da tıpkı satranç taşları gibi siyah-beyaz, iyi-kötü karşılaştırmasına eserinde dikkat çekmek istemiş olabilir. Sonuca baktığımızda eserinde, kendi hayatı gibi bir yenilgiden de söz edilmektedir. Daha fazla dayanamayıp sonunu intiharla getiren yazarımız hayata yenilmiştir, aynı şekilde hikayesinde kendisi olarak da yansıttığı Dr. B. adlı karakter satranç oyununda yenilmektedir.

2 YORUM

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here